Voorwoord

Het jaar 2012 was in veel opzichten een uniek jaar. Hoogtepunten in de programmering van de NOS waren het  – voor het Nederlands elftal niet bijzonder succesvolle – EK voetbal in Polen en Oekraïne, de Tweede Kamerverkiezingen en de Olympische Spelen en de Paralympics in Londen. Op de radio werden de sportevenementen bovendien voor het eerst gebracht in samenwerking met alle omroepen, in de Radio 1 Sportzomer. Verder sprongen in het oog de nieuwe vormgeving van onze televisieprogramma’s, de vernieuwde website (het eerste resultaat van onze nieuwe strategie Internet First) en de nieuwe mobiele app. Niet eerder hadden we een interview met iemand in de ruimte (André Kuipers) en we namen afscheid van dé weerman van Nederland, Erwin Kroll.

Lees meer

2012 was het jaar waarin de Nederlanders voor de vijfde keer in tien jaar naar de stembus gingen. De uitkomst: kabinet-Rutte II. Dat nog eens 100 miljoen euro aan extra bezuinigingen op de publieke omroep aankondigde. Bovenop de 200 miljoen van Rutte I dus. Verder kwam Eredivisie Live in handen van het Amerikaanse Fox, de zender van de Australische mediatycoon Rupert Murdoch. Voor ruim een miljard euro. Ook uniek.

Zijn het bedreigingen? Of kansen? Zeker is in elk geval dat het Nederlandse medialandschap in snel tempo verandert. De NOS was ook het afgelopen jaar stevig verankerd in dat landschap. Dankzij innovaties, mooie programma’s en vooral dankzij onze medewerkers. Opnieuw iets minder in aantal dan in het voorgaande jaar, maar met net zoveel overtuiging en enthousiasme aan het werk om alles op televisie, op internet, op uw mobiel en op de radio te krijgen.

In dit jaarverslag krijgt u een overzicht van wat de NOS het afgelopen jaar bezighield. In het Directieverslag staan de algemene ontwikkelingen. Vervolgens leest u over de belangrijkste programma’s, gebeurtenissen en projecten per redactie. Ook wat er binnen de NOS als organisatie speelde, komt aan bod. Aan het eind geven we een overzicht van de cijfers met betrekking tot zendtijd, aantallen kijkers en luisteraars, internetgebruik, de formatie en de financiën.

Hilversum, 24 april 2013
Jan de Jong, algemeen directeur

Directieverslag

Taken en missie

De NOS is als publieke omroep verantwoordelijk voor een brede nieuwsvoorziening die betrouwbaar is en onafhankelijk. De taken van de NOS staan omschreven in de Mediawet:

  • Het verzorgen voor de landelijke publieke omroep van media-aanbod op het gebied van nieuws, sport en evenementen dat zich bij uitstek leent voor een onbevooroordeelde aanpak. Hiertoe behoort in elk geval media-aanbod dat een hoge frequentie en vaste regelmaat van verspreiding vereist, een algemeen dienstverlenend karakter draagt of met een doelmatiger inzet van middelen beter gezamenlijk tot stand kan komen
  • Het verzorgen van teletekst voor de landelijke publieke omroep
  • Het toegankelijk maken van het media-aanbod via alle beschikbare media.

Aan de hand van deze taken heeft de NOS zichzelf deze missie gesteld:
"De NOS stelt zich, als integraal onderdeel van de publieke omroep, tot doel de primaire informatiebron te zijn op het gebied van nieuws, sport en evenementen, zodat de Nederlandse burger beter in staat is te oordelen over ontwikkelingen in de wereld en zijn gedrag te bepalen. De NOS hanteert hierbij de hoogste journalistieke eisen van zorgvuldigheid, betrouwbaarheid, ongebondenheid, pluriformiteit en onbevooroordeeldheid. De NOS streeft ernaar deze informatie toegankelijk te maken via alle beschikbare media en voor alle maatschappelijke geledingen."

Strategie

"Het behoud van onze huidige positie is geen gegeven, wij zullen deze dag in dag uit moeten bevechten", schreven we vorig jaar. En: "(...) de NOS is vooral een ijzersterk merk op televisie en radio. Op internet is dat minder het geval. En juist daar zit de jongere generatie die we willen bereiken en aan ons binden." Ook in het Strategisch Bedrijfsplan 2013-2017, dat vorig jaar verscheen, wordt gerefereerd aan de noodzaak het publieksbereik van de NOS op peil te houden en onder jongeren te vergroten. Voor de legitimatie van de NOS op de langere termijn, zo staat er, is het van het grootste belang dat ons draagvlak intact blijft en onder jongeren wordt versterkt.

Vertaald naar de praktijk: we moeten dáár zijn waar de jongeren zijn. Op internet dus, via apps en sociale media. En in 'real life'. Hoe hebben we het afgelopen jaar invulling gegeven aan deze aan onszelf opgelegde opdracht?

We hebben begin 2012 de voorpagina van onze website vernieuwd. Zo worden 'gewoon' nieuws en sportnieuws niet meer opgevoerd als aparte rubrieken, maar zijn ze geïntegreerd. Deze vernieuwing was overigens een 'quick fix': een grondige verbouwing van de site volgt in de loop van 2013.

Ook is de werkwijze op de nieuwsredactie gewijzigd. Doel: méér nieuws dat sneller op de site staat. Internet First heet dat in onze vocabulaire. Resultaat: een duidelijke toename van het internetbezoek.

We kwamen met een (succesvol gebleken) NOS-app voor zowel de iPhone als voor Android- en Windows-toestellen en voor Blackberry’s. Onze unieke content aan beeld en geluid is daarmee nu ook op smartphones beschikbaar. Er kwam een NOS-feed op Facebook, en Twitter kreeg voor het eerst een prominente rol in onze verkiezingsuitzendingen.

'Daar zijn waar de jongeren zijn' hebben we ook letterlijk genomen. Voor het eerst was de NOS ook zichtbaar aanwezig tijdens de 3FM-actie Serious Request.

Allemaal voorbeelden van hoe wij dag in dag uit werken aan het vergroten van ons bereik. Ook de nieuwe vormgeving en het nieuwe format van het NOS Journaal van 20.00 uur vallen daaronder. Want hoe menselijker en hoe beter wij de onderwerpen over het voetlicht weten te krijgen - met het nieuws van de dag, maar ook het gesprek van de dag -, hoe beter voor het bereik. En dat bereik is ons bestaansrecht, per slot van rekening.

Bezuinigingen

De Nederlandse publieke omroep moet het vanaf 2015 met 200 miljoen euro minder doen. Vanaf 2016 komt daar nog eens 100 miljoen bovenop. Bezuinigingsmaatregelen opgelegd door respectievelijk de kabinetten Rutte I en Rutte II. Bij elkaar opgeteld heeft de publieke omroep over vier jaar een budget dat maar liefst 30 procent kleiner is dan nu. Dat is, ook in vergelijking met andere sectoren, een forse ingreep.

Wat betekent dit alles voor de NOS? Zeker is dat als gevolg van de bezuinigingen van Rutte I het budget van de NOS vanaf 2015 structureel acht miljoen euro lager is. Over de verdeling van de 100 miljoen aan bezuinigingen van Rutte II moet nog worden besloten, mede aan de hand van een door de staatssecretaris aangekondigde toekomstverkenning die in 2013 zal plaatsvinden.

Het is duidelijk: het gaat hier om heel veel geld. Hier komt ook de NOS niet ongeschonden doorheen. Toch zullen wij er alles aan doen om ervoor te zorgen dat de NOS een organisatie blijft met perspectief. De NOS is en blijft voor ons de kern van het publieke bestel. Onafhankelijke nieuwsvoorziening is van het allergrootste belang. In een democratie, immers, moet de burger goed en neutraal geïnformeerd zijn keuzes kunnen maken.

Het belang van sport mag daarbij niet worden onderschat. Niet alleen valt sport simpelweg onder nieuwsvoorziening, maar als de publieke omroep de taak heeft een zo breed mogelijk publiek aan te spreken, dan kan en mag sport niet ontbreken. In het supersportjaar 2012 bestond 10 procent van de zendtijd uit sport. Die 10 procent genereerde 21 procent van de totale kijktijd naar de publieke omroep; een verhouding die in geen enkele andere programmacategorie wordt gehaald. Nog een cijfer: het afgelopen jaar heeft 97 procent van de Nederlandse bevolking sport gekeken bij de NOS. Dus bij de publieke omroep. En dat alles voor 60 cent per maand per gezin (en daar moeten de STER-inkomsten nog vanaf).

Hoe dan ook, we constateren dat er, sinds de afschaffing van de omroepbijdrage op 1 januari 2000, in tijden van hoogconjunctuur geen geld voor de omroep bijkomt, maar dat er in tijden van crisis steeds wel geld vanaf gaat. Hoeveel, dat hangt af van de samenstelling van de regering. (Net als de inrichting van het bestel, voegen we daaraan toe.) Dat maakt het voeren van beleid er niet makkelijker op, om het mild te zeggen. Wij zijn dan ook ferm voorstander van een onafhankelijke financiering van de publieke omroep. Hetzij door vaste bedragen over meerdere jaren vast te stellen, hetzij door de terugkeer naar het aloude Kijk- en Luistergeld.

Tot slot: of er nu bezuinigd wordt of niet, de NOS is en blijft een organisatie met ambities. Met de initiatieven en de mensen om ze waar te maken.

Jan de Jong, algemeen directeur
Geert Hofman, zakelijk directeur

Raad van Toezicht

Tot 1 december 2011 bestond de Raad van Toezicht van de NOS uit de leden van de Raad van Bestuur van de NPO. Per die datum heeft de NOS een onafhankelijke Raad van Toezicht, in het kader van ‘good governance’ en op aangeven van de Tweede Kamer benoemd door de minister van OCW. De nieuwe raad kwam meteen in december bijeen en telt zes leden.

In die eerste vergadering nam de Raad van Toezicht een aantal formele besluiten: Boudewijn Dessing werd gekozen als vicevoorzitter en er werd een Auditcommissie (bestaande uit Anita Arts en Boudewijn Dessing) ingesteld, alsmede een Remuneratiecommissie (bestaande uit Johan van der Werf en Els van Batum). Ook keurde de raad het Strategisch Bedrijfsplan 2012-2016 en de Begroting 2012 goed.

In de daaropvolgende vergaderingen – de Raad van Toezicht kwam in 2012 zes keer bijeen – volgde de vaststelling van de huishoudelijke reglementen van de bovengenoemde commissies. Ook werd het profiel van de Raad van Toezicht vastgesteld. De profielschets van de directie had de oude Raad van Toezicht al gemaakt. Verder zijn de – naar aanleiding van de nieuwe bestuurlijke constellatie aangepaste – statuten van de NOS goedgekeurd, alsook het Programmastatuut en het huishoudelijk reglement van de nog door de oude raad benoemde Commissie van Deskundigen.

Samen met de Commissie van Deskundigen is de werkwijze vastgesteld die deze zal volgen bij het geven van advies aan de raad over fundamentele vraagstukken rond het journalistieke en maatschappelijke functioneren van de NOS.

De Raad van Toezicht heeft vorig jaar intensief gesproken over de aan de publieke omroep opgelegde bezuinigingen van 200 miljoen euro (door het kabinet-Rutte I) en nog eens 100 miljoen euro (door Rutte II) en de gevolgen daarvan voor het publieke omroepbestel en de NOS. In de besprekingen was uitdrukkelijk aandacht voor: de positie van de NOS in het publieke bestel de zorgen die de raad heeft over deze bezuinigingen in relatie tot de wettelijke taak van de NOS de relatie van de NOS met de (Raad van Bestuur van de) NPO. Deze onderwerpen zullen ook in 2013 de bijzondere aandacht van de Raad van Toezicht vragen.

Voorts liet de Raad van Toezicht zich door de NOS-directie uitgebreid informeren over het project 'Broadcast in Control’, dat de continuïteit van het productie- en uitzendproces van de NOS waarborgt.

In april keurde de Raad van Toezicht – mede op basis van positieve adviezen van de Auditcommissie – het Jaarverslag 2011 goed, in oktober het Strategisch Bedrijfsplan 2013 -2017 en het Jaarplan voor 2013, en in december de Begroting 2013. Aan de hand van de voorgelegde stukken en de door de NOS-directie verschafte informatie over de bedrijfsvoering oordeelde de raad dat de NOS een stabiele en goed geleide organisatie is.

Gelet op de relatief korte periode die de Raad van Toezicht in 2012 in functie was, is besloten om de statutair voorgeschreven evaluatie van zowel het functioneren van de directie als van het eigen functioneren te verplaatsen naar het vroege voorjaar van 2013.

Tot slot is ook besloten dat bij de herbenoeming van de leden van de Raad van Toezicht en van de Commissie van Deskundigen een Rooster van Aftreden zal worden opgesteld. Uitgangspunt daarvan is het waarborgen van de continuïteit in het toezicht.

In 2012 heeft de Auditcommissie vijfmaal vergaderd. Naast de advisering van de Raad van Toezicht ten aanzien van de hiervoor genoemde onderwerpen, heeft de Auditcommissie aandacht gegeven aan de verdere ontwikkeling van KPI’s (key performance indicators) bij de NOS en aan het risicomanagement.

De Remuneratiecommissie is twee keer in vergadering bijeengeweest, waarbij zij zich in het bijzonder heeft verdiept in het loongebouw van de NOS.

Al met al is de Raad van Toezicht positief over de door de NOS in 2012 behaalde resultaten, zowel programma-inhoudelijk als wat de bedrijfsvoering betreft.

  • De Raad van Toezicht is als volgt samengesteld:
  • Johan van der Werf, voorzitter
  • Boudewijn Dessing, vicevoorzitter
  • Anita Arts
  • Els van Batum
  • Khalid Boutachekourt
  • Jan de Vries

Commissie van Deskundigen

De eind 2011 in het leven geroepen Commissie van Deskundigen heeft drie taken:
het gevraagd en ongevraagd adviseren van de Raad van Toezicht van de NOS over fundamentele vraagstukken inzake het journalistieke en maatschappelijke functioneren van de NOS (statutaire taak)
het onderzoeken van klachten van kijkers, luisteraars en lezers over de berichtgeving van de NOS (ombudsfunctie)
het adviseren bij zwaarwegende verschillen van mening tussen de hoofdredacties en de NOS-directie (uit het NOS Programmastatuut voortvloeiende taak).

In het verslagjaar heeft de commissie vijf keer vergaderd en er is overleg gevoerd met de directie, de hoofdredactie Nieuws en met de Raad van Toezicht.

In het kader van haar functie om gevraagd en ongevraagd te adviseren over de wijze waarop de NOS haar journalistieke opdracht vervult, heeft de commissie – op verzoek van de NOS-directie – een beoordeling gemaakt van de NOS-berichtgeving over het COA en de algemeen directeur van die instelling, Nurten Albayrak.

Het overleg in de commissie was in 2012 vooral gericht op de ontwikkeling van haar statutaire taak-stelling. Zo heeft ze zich in kritische en constructieve gesprekken gebogen over de maatschappelijk verantwoordelijke positie van de NOS in de journalistiek. De commissie heeft een raamwerk voor haar werkzaamheden opgesteld en dat in overleg met de Raad van Toezicht vastgesteld. In het jaar 2013 zal aan dit raamwerk uitwerking en uitvoering worden gegeven.

In het verslagjaar bestond de commissie uit:
Harry Kramer, voorzitter
Suzette Wyers
Yvonne Zonderop
Ouke Arts
Huub Wijfjes