Klacht over gebruik van het woord 'strijders'

Klacht
Eind december 2015 klaagt een lezer van NOS.nl over het gebruik van de term ‘strijders’ wanneer het gaat om personen die aan de zijde van groeperingen als IS of Boko Haram vechten. Zijns inziens verdoezelt de gebruikte term de ernst van de door deze mensen gepleegde daden. Zijn advies is termen als 'terroristen' dan wel 'jihadisten' of 'leden van een terreurgroep' te hanteren.

De NOS-taalcommissie antwoordt in januari dat er wordt gewisseld tussen de diverse termen, dat er met het woord ‘strijders’ als aanduiding van mensen die vechten niets mis is, en dat uit de berichtgeving blijkt wat deze specifieke strijders doen (vechten voor een terreurorganisatie). De term ‘strijders’ gaat dan ook niet in de ban. De lezer blijft aanstoot nemen aan de term en legt de zaak voor aan de ombudsman.

De betreffende lezer is van mening dat de term ‘strijders’ te neutraal is voor “lieden die continu het oorlogsrecht met voeten treden door onschuldige burgers te doden of te verkrachten en/of weerloze gevangen soldaten van de tegenpartij te martelen of te executeren”. In zijn mailwisseling met de taalcommissie en de ombudsman voegt hij toe dat de term ‘strijders’ de ernst van de gepleegde feiten “verdoezelt […] of, nog erger, zelfs legitimiteit en/of heroïek” suggereert. Hij verzoekt voortaan altijd termen als ‘terrorist’, ‘jihadist’ of ‘leden van een terreurgroep’ te hanteren.

NOS-taalcommissie zoekt uit
De taalcommissie is een groep redacteuren die door collega’s geraadpleegd wordt bij twijfel over schrijfwijze, uitspraak of inhoud van informatie die verwerkt wordt in de berichtgeving van de NOS. Leden zijn redacteuren met specifieke kennis op deze terreinen.

In de beantwoording aan de lezer stond voor de commissie de letterlijke betekenis van de gebruikte term voorop. Personen die vechten, in naam van welke organisatie dan ook, kunnen worden aangeduid als ‘strijders’. Dat een woord de in een bericht gewenste betekenis oproept wordt bereikt door de overige informatie in het stuk of item, in dit geval door te vermelden wat de (laakbare) daden van deze ‘vechters’ zijn. Aan een woord op zich wordt geen oordeel of expliciete connotatie gehecht.

Verder wordt er in de berichtgeving gevarieerd tussen de termen ‘strijder’, ‘terrorist’ of ‘jihadist’ wanneer dit mogelijk en inhoudelijk correct is. De term ‘strijder’ kan wat de taalcommissie betreft dan ook gebruikt blijven worden.

De afwegingen
De ombudsman is het in dezen met de taalcommissie eens. Volgens de woordenboeken is een strijder allereerst iemand die strijdt, volhoudt, met vuur voor iets opkomt. Wat dat dan ook moge zijn. Het is voor een redacteur ondoenlijk alle mogelijke connotaties die een woord per lezer of kijker oproept te expliciteren dan wel uit te sluiten. Een woord wordt niet in isolement gebruikt, maar altijd in een artikel of televisie-/radio-onderwerp. De inhoudelijke omgeving van het woord dient voor goede inkadering en juist begrip van het woord in een specifieke context te zorgen.

De ombudsman is niet van mening dat het woord ‘strijder’ op zich een goedkeuring of zelfs heroïsering van gepleegde daden zou inhouden. Dat zou wel het geval zijn wanneer er gekozen zou zijn voor een term als ‘vrijheidsstrijder’. In de berichten waar de lezer op doelt, is inhoudelijk geen sprake van vergoelijking of verheerlijking welke de door de lezer gevoelde ondertoon aan het gekozen woord zou kunnen meegeven.

Er is hier sprake van een voor deze lezer te neutrale woordkeus, met als bijklank de suggestie dat personen die meevechten met IS of Boko Haram ‘gewone soldaten’ zouden zijn. Dat dit niet bedoeld wordt, blijkt uit de strekking van de artikelen waarin het woord gebruikt wordt.

Ongegrond
De ombudsman prefereert dit neutralere woordgebruik – uiteraard waar nodig ingekaderd in duiding binnen hetzelfde artikel - boven een meer sturende woordkeus. Niet iedere strijder is een terrorist. Maar wanneer inhoud en strekking van een artikel aan duidelijkheid niets te wensen overlaten, over hoe de informatie gelezen en begrepen dient te worden is het hanteren van meer sturende terminologie veelal onnodig en zelfs ongewenst. De klacht wordt ongegrond verklaard.

 

Reacties

Het gebruik van het woord strijder lijkt mij juist te verkiezen boven dat van terrorist. Dat laatste woord wordt immers ook veel gebruikt door staatsmedia om politieke tegenstanders te 'framen'. Hoe neutraler de berichtgeving hoe meer ruimte voor zelf duiden en zelf nadenken.

Als indiener van bovenstaande klacht dank ik de Ombudsman voor haar aandacht en gemotiveerde uitspraak. Echter, de afwijzing en het oordeel stellen mij teleur. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat de NOS-redactie in haar begrijpelijke drang om vooral neutraal over te komen doorschiet. Het IS-leger rekruteert lieden die bereid zijn te moorden en te verkrachten waar het 'ongelovigen' betreft aangaande hun leer en 100% slaafs aan het IS-gezag. Als een IS'er weigert een 'ongelovige' te martelen, wordt hij zelf gemarteld. Zelfs de SS-keurtroepen gingen niet zo ver in het stelselmatig bruut negeren van het meest elementaire (oorlogs)recht. De term 'strijder' voor deze mensen is een gotspe en allesbehalve neutraal of correct. Bovendien wordt de wervende werking van dit soort terminologie ('IS-strijders namen de stad X in') naar jonge mensen die vaak labiel zijn, genegeerd of onderschat. Het voornaamste wapen van IS is de media en de journalistiek lijkt zich dit nog steeds niet te realiseren. Wat 'framen' betreft, dat komt (helaas) ook voor in onze beschaving, zij het op minder bruuske wijze dan in dictatoriale regiems. In '1984' van George Orwell wordt duidelijk dat wie de baas is over de taal het volk kan manipuleren. Er is een groot verschil tussen de term 'terrorist' gebruikt door staten zonder vrije pers en de term 'terrorist' gehanteerd door een staat als Nederland dan wel media in westerse staten. De definitie van de term 'strijder' is helder, ook taalkundig, maar iets met vuur verdedigen wordt door vele mensen ervaren als iemand die standvastig is of iemand die passie bezit. IS'ers nu leveren hun karakter, in elk geval hun geweten, in als zij dienst nemen in het leger van het kalifaat. Zij worden horigen van een (oorlogs)misdadig systeem dat mensen buiten hun systeem als rechtelozen en wreed behandelt.

wat is dit nu voor nieuws altijd Turkije negative op media brengen pkk heeft de goed wil van vredesbespreking misbruikt om de teroristen te voorzien van zwaare wapens Erdogan is zelf begonnen met de vredesbespreking maar is te laat achter gekomen dat pkk de goedwil misbruikt de meeste vernietigingen worden gedaan omdat de pkk in de wijken bernbommen legen de leugens die NOS pupliceerd komen niet eens in de buurt van de waarheid en Diyarbakir is geen kurdische stad is een Turksche stad al vanaf 1071 malazgirt oorlog ik vertrouw de Turksche overheid en milliteren maar als ik de nieuws van NOS leest denk ik dat jullie meer vertrouwen hebben op teroristen zoals pkk heelaas zojn er in dit land veel schapen die alles geloven die de media naar buiten brengt

Ik denk dat strijders een positief woord is

Strijden is de handeling, en daarom correct. Ik vind het veel boeiender om de reden waarvoor iemand strijd in beeld te houden: de term terrorist is daarom zeer onnauwkeurig en zegt niks. Het woord 'terrorisme' is voor datasets wereldwijd wel boeiend om grafieken te kunnen maken voor verschillende vormen van "terroristisch geweld", en daarbij ook veel 'counter-terrorisme' kunnen duiden als terrorisme. Maar de strijd benoemen is het beest helder: daardoor weet je welk mens-/wereldbeeld botst met een andere, waarom en welke mogelijke oplossingen er liggen. Of juist wat een oplossing in de weg ligt.

Plaats een reactie